تاریخ انتشار: 3-11-1397, 19:00 کد خبر: 2589 نسخه چاپی: چاپ
بازخوانی یک واقعه تاریخی؛

دوم بهمن ۵۷؛ سرآغاز نبرد مسلحانه مردم ایران علیه رژیم شاهنشاهی

مردم ارومیه در دوم بهمن ماه برای اولین بار بصورت مسلحانه وارد جنگ با رژیم شاه شدند، به طوری که تا آن روز در هیچ یک از شهرهای کشور تقابلی با این شیوه و به این شدت صورت نگرفته بود.

به گزارش طوبی گلستان به نقل از اروم نیوز، دوم بهمن ماه یادآور سالروز قیام تاریخی مردم ارومیه علیه رژیم شاهنشاهی و وقوع اولین نبرد مسلحانه مردم ایران اسلامی علیه طاغوت است.

در گزارش پیش رو به روایت اسناد تاریخی، خاطرات اصلی ترین روحانی و فرد حاضر در این قیام و نیز گفت و گویی با مسئولین و یکی از مبارزین حاضر در قیام مسلحانه مردم ارومیه در دوم بهمن می پردازیم.

* خروش مردم انقلابی ارومیه علیه طاغوتیان

در کتاب‌های تاریخی در خصوص وقایع ماه‌های پایانی سال ۵۷ در ارومیه، چنین آمده است: «در چهارم آبان ۵۷ سال رژیم برای ترساندن مردم ارومیه با کشاندن پای برخی از روستائیان هوادار شاه به همراه اداوات کشاورزی شان از جمله تراکتور، داس و … در شهر مانور دادند.

در دوم بهمن نیز خبر تکرار چنین رخدادی به گوش مردم رسیده بود و مردم انقلابی نیز برای مقابله با آنها با همراه روحانیت در جلوی مسجد اعظم جمع شده بودند و علیه رژیم شعار میدادند.

وقتی این خبر در شهر پیچید هواداران و موافقان شاه در این سوی شهر یعنی جلوی میدان ایالت(انقلاب فعلی) با شعار های خود و همچنین جسارت به عکس ایات اعظام در جلوی ستاد ،نظامیان را تحریک بر حمله می کردند.

در یک روز ابری، نظامیان ارومیه به رهبری سرهنگ دوم هوشنگی که معاونت لشکر ۶۴ ارومیه را بر عهده داشت(در این زمان تیمسار همام فرمانده لشکر ۶۴ بود) با بیرون آوردن سه تانک و به همراهی پیاده نظام ها به سمت مسجد حرکت کردند. قبل از این ماجرا مردام درختان خیابان امام را تا مسجد سردار از بیخ کنده و در خیابان انداخته بودند تا سد معبری در جلوی تانک ها باشد.

بعد از حرکت، تانکها برای ترساندن و متفرق کردن مردم پر شور با شکلیک رگباری کالیبر ۵۰ ابتدا به صورت هوایی و سپس به شلک مستقیم روی آورند. تانکها به مقابل مسجد اعظم رسیده و در درگیری با مسلحین مستقر در پشت بام مسجد اعظم چند گلوله تانک به مسجد شلیک کردند که به گنبد آن اصابت کرد.

حجت الاسلام و المسلمین حسنی و تعدادی از مبارزین که در پشت بام مسجد اعظم بودند به سمت تانکها تیراندازی کرده و موجب رعب و وحشت سربازان و فرار آنها شد.

در این روز چندین گروه مسلحانه برای حفاظت از جان مردم در جاهای مختلف مستقر بودند که عبارت اند از: پشتبام مسجد آقا علی اشرف، پشت بام مغازه آقای احمدیان در تقاطع عسگر آبادی ـ باکری، گروهی در پشت بام بانک شهریار واقع در چهار راه خیابان امام و عسگرآبادی و حجت الاسلام و المسلمین حسنی به همراه چهار نفر بر فراز مسجد اعظم بودند.»

* بازخوانی حماسه دوم بهمن سال ۵۷ در ارومیه از زبان مجاهد نستوه آذربایجان

نماینده سابق ولی فقیه در آذربایجان غربی و امام جمعه پیشین ارومیه به عنوان رهبر نهضت دوم بهمن سال ۵۷، در گوشه هایی از خاطراتش می گوید: «بعد از ظهر همان روز به شهر ارومیه بازگشتیم و برخی دوستان گفتند شما باید در جایی مخفی بشوید، گفتم نخیر، دیگر وقت این حرف و حدیث ها گذشته است، عقب نشینی و فرار دیشب کافی می باشد، ما باید از امروز جنگ مسلحانه را آغاز کرده و از نیروهای خود دعوت به عمل آوریم.

در مسجد اعظم اجتماع کنند و هرکس از مردم که اسلحه دارد به اینجا بیاورید و به ما ملحق شود،ما باید مسجد و اطراف آن را سنگربندی نماییم و به این ترتیب در برابر کماندوهای تا بن دندان مسلح شاه مقاومت نشان بدهیم.

در عرض چند ساعت تمام پیشنهادهای من تحقق یافت. اقشار مختلف مردم بسیج شدند، با وانت بار و خودروهای شخصی، شن و ماسه و گونی و آجر آوردند، پشت بام و اطراف مسجد را با گونی های پر از شن سنگربندی کردیم.

در خیابانهای اطراف که منتهی به مسجد می شدند درختان و چوبهای بزرگ و سنگینی ریختیم تا به خیال خودمان مانع از حرکت و پیشروی تانکها به سوی مسجد شویم و راهها را به روی نیروهای مسلح شاه ببندیم.

وی ادامه می دهد: روبه روی مسجد هتل چهار- پنج طبقه ای قرار داشت. صاحب آن مردی ثروتمند از اهالی تبریز بود که آدم بدی نبود، نمازخوان،ظاهرالصلاح و مقلد آیت الله شریعتمداری هم بود.

از او خواستم پشت بام هتل را در اختیار ما قرار دهد تا ما آنجا را هم سنگربندی کنیم، چون موقعیت بسیار مناسبی داشت. او ترسید و اجازه نداد…»

در بخش دیگری از این خاطرات، آمده است: «هرچه امکانات و تجهیزات بود در جهت استحکام پایگاه نظامی مسجد اعظم به کار گرفتیم. به تعداد ۵۰ – ۴۰ نفر افراد مسلح و با حضور انبوه مردم آماده نبرد شدیم. ناگهان صدای غرش تانک‌ها از دور به گوش رسید، به دستور من افراد مسلح در پشت سنگرهای خود قرار گرفتند.

تانک‌ها درختان و سایر موانع را شکستند و نزدیک محوطه شدند. شش تانک بود با تعداد زیادی نیروهای پیاده نظام ارتش که آنها را اسکورت می کردند.»

* ماجرای اصابت گلوله به گنبد مسجد اعظم ارومیه

مرحوم حسنی در بخشی از خاطرات خود که در خصوص دوم بهمن ماه است، آورده است: «من در پشت بام کنار گنبد قرار گرفته بودم. در حالی که یک کلاشینکف در دستم بود می خواستم ببینم عکس العمل تانک‌ها چه خواهد شد.

در همین فکر بودم که ناگهان تانک اولی که در جلو حرکت می کرد، یک توپ به سمت گنبد شلیک کرد، نمی دانم هدف اصلی همان گنبد بود یا می خواست مرا بزند که بدانجا خورد؟ گلوله توپ درست از یک متری بالای سرم عبور کرد و به گنبد اصابت نمود بعد از آن طرف گنبد خارج شد.

در این میان عده ای با لباس شخصی به عنوان «شاه دوست» در میان آن‌ها ظاهر شدند و شعار «زنده باد شاه و …» سر دادند.

دوستانم از شدت خشم بدنشان می لرزید، اول خیال کردم از ترس اینطور شده اند اما خطاب به من گفتند: حاج آقا چرا دستور تیراندازی نمی دهید. گفتم نیازی به دستور نیست بزنید.

سربازها که حرف مرا شنیدند فوری روی تانک و اطراف آنرا خالی کردند. ما تانک را به رگبار بستیم. از پایین چند نفر از دوستان بر روی تانک اولی کوکتل مولوتوف انداختند و تانک بلافاصله آتش گرفت.

لوله تانک که قبلا به طرف ما و مسجد بود بی اختیار چرخید و به سمت هتل قرار گرفت. تانک دومی از پشت رسید و ما را به رگبار مسلسل بست.

من زمین گیر شدم. طرف راست من پسرم رشید بود و در میان ما فقط او یک تفنگ ژ-۳ داشت، بقیه دوستان کلاش داشتند. طرف چپم نیز مرحوم حاج موسی بود. به این ها گفتم هردو به طور همزمان به روی تانک ها آتش بریزند و تیراندازی کنند.

در چند لحظه، اینها انصافا غوغا کردند، طوفان به پا نمودند. خدا رحمت کند حاج موسی آقازاده انسان بسیار شجاع، شریف و در عین حال فرد مطیعی بود . او شیفته و شیدای امام خمینی بود، و چون مرا سرباز امام خمینی می پنداشت ، از این جهت به من نیز علاقه مند شده بود و واقعا خودش را فدا می کرد.

او گاهی مسئول تدارکات مردان مسلح می شد. وقتی غذا را می آورد تا سهم آخرین نفر از دوستان را نمی داد،هرگز دست به غذا نمی زد. در امثال این موارد نیز همیشه دوستان را بر خود مقدم می داشت و این خصوصیت برایم بسیار جالب بود..»

مرحوم حجت الاسلام حسنی با اشاره به رشادت مردم در روز دوم بهمن، این گونه ادامه می دهد: «تانک سومی، چهارمی، پنجمی و ششمی آمدند و بین تقاطع خیابان پهلوی و عسگرآبادی(خیابان امام و بعثت امروزی) قرار گرفتند. ما پنج نفر در بام بودیم.

من، رشید، حاج موسی، حاج محمد و یک نفر دیگر که اسمش را فراموش کرده ام. چند نفر دیگر هم در بام بانک بودند. بقیه مسلحین به همراه مردم از زمین و اطراف تانک ها را محاصره کردند و مرتب به طرفشان تیراندازی نمودند، بطوریکه زمینگیر شدند و مجبور به عقب نشینی گردیدند.

البته اگر می خواستند بمانند و با ما بجنگند می توانستند چون آن ها امکانات و نیروی زیادی داشتند، ولی در اثر مقاومت شجاعانه ما و مردم، خداوند متعال رعب و وحشتی به دلشان انداخت و آن ها پا به فرار گذاشتند و به لشگر و پادگان ارومیه بازگشتند.

در این حماسه تاریخی دو نفر از مردم شهید و چندین نفر زخمی شدند. تعداد زیادی هم از سربازان و درجه داران رژیم کشته و زخمی گردیدند و یک تفنگ ژ-۳ هم به غنیمت ما درآمد. با این تفنگ ما دارای دو اسلحه ژ-۳ شدیم.

مردم برای اولین بار با چشم خود شکست و فرار تانک ها را دیدند، شور و غوغای عجیبی در شهر پیچید و واقعا مردم باورشان شد که می توانند با امکانات کم در برابر یک رژیم جهنمی و تا دندان مسلح بایستند. هرلحظه بر حضور و ازدحام حماسی مردم بیشتر می شد.

بعداز ظهر همان روز مراسم تشییع دو شهید عزیز برگزار می شد. قبلا به افراد مسلح گفتم در مراسم تشییع، به صورت نامرئی حاضر شوند و گوش به فرمان باشند تا اگر نیازی شد، اسلحه ها را بیرون بیاورند.

پیکر شهدای انقلاب ارومیه را به سمت قبرستان باغ رضوان و در آنجا دفن کردیم. فرد دیگری هم از برادران مسیحی ما در همان ایام به درجه رفیع شهادت رسیده بود. به طور دقیق یادم نیست که همان روز یا چند روز بعد از این واقعه بود.

بالاخره این شهید را هم چون می گفتند تازه مسلمان شده بود،آوردیم و در کنار این دو شهید دفن نمودیم. در واقع این سه شهید بزرگ،جزو اولین شهدای انقلاب اسلامی ارومیه به شمار می آیند. اعلی الله مقامهم الشریف.

هنگام دفن شهدا برای حاضران صحبت کردم. ضمن بیان ارزش و اهمیت مقام شهید و شهادت،به ادامه ی راه شهدا که همان ادامه ی انقلاب و ایثار و فداکاری بود،تاکید ورزیدم.

در این هنگام مسلحین حاضر در مراسم، سلاح های خود را از زیر لباس هایشان بیرون آوردند و با یک حرکت هماهنگ و حماسی از اظهارات من حمایت نمودند. پس از ختم مراسم دفن،مردم که سراپا شور و احساسات شده بودند در جهت ادامه ی نهضت با شهدا میثاق بستند و با دادن شعارهای انقلابی به سمت خانه های خود بازگشتند..»

روز دوم بهمن ماه از تمام جهات به عنوان اصلی ترین نقطه آغاز نبرد مسلحانه مردم در کشور محسوب می‌شود، به طوری که در این روز تعدادی از اهالی ارومیه با سلاح‌هایی ابتدایی به جنگ تانک‌ها و ارتش مسلحی رفتند و در نهایت موفق به دور ساختن آن‌ها از محوطه اصلی ترین محل اجتماع انقلابیون شدند.

* گرامیداشت دوم بهمن ماه نشانه تعهد به انقلاب اسلامی است

نماینده ولی فقیه در آذربایجان‌غربی و امام جمعه ارومیه، در آخرین جلسه ستاد گرامیداشت ایام الله دهه فجر، با تاکید بر جایگاه دوم بهمن ماه به عنوان سرآغاز قیام مردم ارومیه در برابر رژیم طاغوت، گفت: این روز باید به بهترین شکل گرامی داشته شود و یاد و خاطره حجت الاسلام حسنی و مجاهدان آن روز در اذهان مردم زنده بماند.

حجت الاسلام و المسلمین سید مهدی قریشی، همچنین با اشاره به لزوم پاسداشت مردمی این گونه ایام، ابراز داشت: مردم خود به عنوان عنصر اصلی انقلاب اسلامی باید در صحنه‌ها حاضر شوند و بزرگداشت ایامی نظیر دوم بهمن و ایام الله دهه فجر بهترین زمینه برای چنین بزرگداشت‌هایی است.

* مسجد اعظم ارومیه، محور تظاهرات و تجمعات مردمی

نماینده مردم آذربایجان غربی در مجلس خبرگان رهبری نیز در گفتگو با خبرنگار اروم‌نیوز، با اشاره به این که هر کدام از استان های مختلف کشور در پیروزی انقلاب اسلامی نقش بسزایی داشتند، گفت: از جمله این استان‌ها آذربایجان غربی است که باید از نقش بی بدیل و ماندگار حجت الاسلام والمسلمین حسنی را در عرصه مبارزاتی مردم ارومیه ازیاد نبریم.

حجت الاسلام و المسلمین عسگر دیرباز، اظهار کرد: مسجد اعظم ارومیه به عنوان محور تظاهرات و تجمعات مختلف مردم ارومیه محسوب می شد برای همین نیروهای رژیم طاغوت بر انهدام مسجد اعظم ارومیه تاکید دشتند.

وی، افزود: حجت الاسلام والمسلمین حسنی با تعدادی از همرزمان مسلح خودشان وقتی متوجه حمله رژیم طاغوت به سوی مردم شدند چند تیر هوایی شلیک کردند که شلیک این تیرها باعث شد تا رژیم طاغوت از مسلح بودن مردم مطلع شده وضمن منصرف شدن از سرکوب مردم فقط به کنترل آنها بسنده کردند.

نماینده مردم آذربایجان غربی در مجلس خبرگان رهبری، حادثه به توپ بستن مسجد اعظم ارومیه را نقطه عطفی در مبارزه مردم ارومیه در دوران انقلاب اسلامی دانست خاطر نشان کرد: البته تیر اندازی هایی هم صورت گرفت ولی با توجه به آمادگی کاملی که در نیروهای حاج آقا حسنی وجود داشت از آن روز به بعد این رعب و وحشت در دل نیروهای شاهنشاهی افتاد که در بین مردم ارومیه نیروهایی هستند که مسلح هستند و مبارزه می کنند.

حجت الاسلام دیرباز، تصریح کرد: باید همواره به نقش بی بدیل حاج آقا حسنی در مبارزات انقلابی مردم ارومیه تاکید شود و البته در این بین نقش آیت الله سید علی اکبر قریشی را نیز نمی شود فراموش کرد.

* حجت الاسلام حسنی اولین روحانی مبارز مسلح انقلاب

در گفت‌و‌گویی که با یکی از انقلابیون آن دوران در ارومیه انجام شد، وی نیز به گوشه‌هایی از رشادت‌های مردم ارومیه به رهبری حجت الاسلام حسنی اشاره کرده و توضیحاتی در خصوص این روز عظیم می‌دهد.

«نصرالله اسداللهی» که در حال حاضر نیز به عنوان یکی از نیروهای انقلابی و فعال فرهنگی در ارومیه فعالیت دارد، در گفت‌وگویی با اروم‌نیوز، می‌گوید: نقش ملی و مذهبی حجت الاسلام و المسلمین حسنی در دوران جنگ به‌خصوص در جنگ تانک‌ها روز دوم بهمن برای همگان ملموس است. او به‌عنوان فرمانده مردم و مبارزان انقلابی در ارومیه مطرح بود و هر جا که عملیاتی با فرماندهی وی انجام می‌شد تمام نیروهای مستقل پشتیبان وی می‌شدند.

وی، می‌افزاید: حجت الاسلام حسنی اولین مرد روحانی مبارز است که مسلحانه در مقابل طاغوت ایستاده و جنگیده است و با تلاش و همت بی‌بدیل خود توانست کمر دشمن را شکسته و روحیه آنان را تضعیف کند.

* ۲ بهمن، جنگ تانک‌ها

اسداللهی، در زمینه وقایع روز دوم بهمن و اتفاقاتی که در این روز بر مردم ارومیه حادث شد، می‌گوید: در زمان پیروزی انقلاب تانک‌های دشمن در پادگان قوشچی ارومیه مستقر بودند که طی یک عملیات تصمیم گرفتند به پادگان ارومیه منتقل شوند.افسران کادر و سربازان پادگان ما را از آن اقدام آگاه کردند و این خبر را به حجت الاسلام حسنی رساندیم که بنا به درخواست وی، شب اول بهمن ۵۷ در محل مسجد اسماعیل بیگ ارومیه جلسه‌ای با حضور پنج‌تن از یاران حجت الاسلام حسنی داشتیم و پس از تقسیم امورات قرار شد فردا یعنی دوم بهمن ماه در مقابل تانک‌ها ایستادگی کنیم.

وی، ادامه می‌دهد: سنگرها تعبیه شدند و محل استقرار هرکس مشخص شد، صبح روز بعد قبل از طلوع خورشید در حال تقسیم نیروها بودیم که متوجه خروش هزاران نفری مردم شدیم.

این مبارز انقلابی، تاکید می‌کند: مردم انقلابی و فهیم ارومیه با هرچه که در دست داشتند در مقابل تانک‌ها ایستادند اما تانک‌ها از سد مردم عبور کرده و در محل تقاطع عطایی فعلی مستقر شدند اما رزمندگان با تیراندازی و شلیک بمب‌های دست‌ساز باعث به وجود آمدن خساراتی دریکی از آنان شده و موجب فرار آن از خیابان باکری شدند اما یکی از تانک‌ها با شلیک توپی گنبد مسجد اعظم ارومیه را مورد هدف قرار داده و سپس با تغییر مسیر سریعاً از محل فرار کردند و ازآن‌پس تا پیروزی انقلاب شهر در اختیار نیروهای انقلابی بود.

اسداللهی، در خصوص تاثیر حرکت مردم ارومیه در روز دوم بهمن ماه در ایجاد زمینه لازم برای وقایع دیگر در سراسر کشور، ابراز می‌دارد: این مسئله نه‌تنها مانع حرکت انقلابی مردم نشد بلکه به انقلاب مردم ارومیه و آذربایجان و مبارزه با طاغوت را سرعت و شدت بخشید.این مسئله نه تنها مانع حرکت انقلابی مردم نشد بلکه به انقلاب مردم ارومیه و آذربایجان و مبارزه با طاغوت را سرعت و شدت بخشید.

گفتنی است؛ تا روز دوم بهمن ماه هیچکدام از شهرهای ایران به صورت مستقیم و با شیوه و شدت در برابر رژیم طاغوت قیام نکرده بودند و قیام مسلحانه مردم ارومیه به عنوان نخستین قیام مردمی علیه شاهنشاه شناخته می‌شود.

انتهای پیام/

ارسال نظر
سوال امنيتی:
حاصل جمع یک + یک؟ (به عدد) - برای تشخیص ربات از انسان
پاسخ:*